معرفی کتاب «عملیات بیولوژیک» | علیرضا سکاکی

کتاب «عملیات بیولوژیک» نوشته علیرضا سکاکی اثری تحلیلی و افشاگرانه در حوزه مطالعات امنیتی و جنگ‌های نوین است که به یکی از پنهان‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین اشکال تقابل در جهان معاصر می‌پردازد: جنگ و عملیات بیولوژیک.

نویسنده در این کتاب، با تمرکز بر سیاست‌ها و اقدامات ایالات متحده آمریکا، به بررسی ابعاد مختلف حملات و عملیات‌های بیولوژیکی می‌پردازد؛ حملاتی که به دلیل هزینه پایین، پیچیدگی فنی بالا، گستردگی آزمایشگاه‌ها و دشواری شناسایی عامل حمله، به یکی از ابزارهای جذاب قدرت‌های بزرگ تبدیل شده‌اند.

چرا عملیات بیولوژیک به یک تهدید جدی جهانی تبدیل شده است؟

در دنیای امروز، وجود صدها آزمایشگاه فوق‌تخصصی زیستی در نقاط مختلف جهان، امکان انجام پژوهش‌های پیشرفته را فراهم کرده است؛ اما هم‌زمان، نگرانی‌های عمیقی را نیز در حوزه امنیت بین‌الملل ایجاد نموده است. «عملیات بیولوژیک» نشان می‌دهد که چگونه مرز میان پژوهش علمی و سوءاستفاده نظامی می‌تواند به‌سادگی مخدوش شود.

یکی از ویژگی‌های خاص این نوع عملیات، نامشخص بودن عامل حمله است؛ به‌گونه‌ای که حتی رسانه‌ها و نهادهای بین‌المللی نیز در بسیاری از موارد، صرفاً به اتهام‌زنی‌های متقابل میان قدرت‌ها بسنده کرده‌اند. نویسنده با استناد به گزارش‌ها و بازتاب‌های رسانه‌ای جهانی، به نمونه‌هایی از متهم‌کردن چین و آمریکا در رخدادهای بیولوژیک معاصر اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه جنگ روایت‌ها، بخشی از خودِ عملیات است.

معرفی اجمالی مراکز و آزمایشگاه‌های بیولوژیک

در بخشی از کتاب، مخاطب با تصویر کلی از شبکه گسترده آزمایشگاه‌های زیستی در جهان آشنا می‌شود؛ مراکزی که برخی از آن‌ها در ظاهر با اهداف تحقیقاتی و بهداشتی فعالیت می‌کنند، اما همواره این پرسش اساسی درباره آن‌ها مطرح بوده است که چه نظارتی بر ماهیت واقعی فعالیت‌هایشان وجود دارد؟

نویسنده بدون ورود به جزئیات فنی، به نقش برخی مراکز شناخته‌شده و همچنین آزمایشگاه‌های خصوصی و برون‌مرزی اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه نبود شفافیت کافی، زمینه‌ساز سوءظن‌های گسترده در سطح افکار عمومی و رسانه‌های جهانی شده است.

این کتاب چه نیازی از مخاطب رفع می‌کند؟

«عملیات بیولوژیک» به مخاطب کمک می‌کند تا:

• با مفهوم جنگ بیولوژیک و تفاوت آن با جنگ‌های کلاسیک آشنا شود
• نقش رسانه‌ها در اتهام‌زنی و جهت‌دهی افکار عمومی را درک کند
• بداند چرا این نوع تهدید، کم‌هزینه اما پرخطر است
• نگاهی انتقادی به روایت‌های رسمی قدرت‌های جهانی داشته باشد
• ابعاد پنهان امنیت زیستی در جهان امروز را بهتر بشناسد

هدف و ضرورت نگارش کتاب

هدف اصلی نویسنده از نگارش «عملیات بیولوژیک»، افزایش آگاهی عمومی نسبت به یکی از مهم‌ترین تهدیدهای قرن بیست‌ویکم است؛ تهدیدی که برخلاف جنگ‌های نظامی، نه صدای انفجار دارد و نه مرز جغرافیایی می‌شناسد. این کتاب تلاشی است برای روشن‌کردن ذهن مخاطب و ایجاد حساسیت نسبت به موضوعی که آینده سلامت، امنیت و سیاست جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.

«عملیات بیولوژیک» کتابی است برای مخاطبانی که می‌خواهند فراتر از اخبار روزمره، به ریشه‌ها، سازوکارها و پیامدهای جنگ‌های پنهان در جهان معاصر بیندیشند.