شرق‌گرایی؛ بررسی کی‌پاپ، انیمه و تیک‌تاک در ایران

کتاب «شرق‌گرایی؛ بررسی کی‌پاپ، انیمه و تیک‌تاک در ایران» نوشته داوود طالقانی، اثری تحلیلی و مسئله‌محور درباره نفوذ و اثرگذاری محصولات فرهنگی و رسانه‌ای کشورهای شرقی در جامعه ایران امروز است. این کتاب در ۲۱۲ صفحه توسط نشر معارف منتشر شده و به یکی از پدیده‌های مهم فرهنگی در میان نوجوانان و جوانان ایرانی می‌پردازد.

در سال‌های اخیر، جریان‌هایی مانند موسیقی پاپ کره‌جنوبی (K-Pop)، انیمیشن و سریال‌های ژاپنی (Anime) و پلتفرم تصویری چینی TikTok توانسته‌اند مخاطبان گسترده‌ای در ایران جذب کنند. این محبوبیت صرفاً یک سرگرمی ساده نیست، بلکه حامل پیام‌ها، الگوها و سبک‌های زیستی است که بر ذهن و هویت نسل جدید اثر می‌گذارد.

شرق‌گرایی؛ فراتر از مصرف فرهنگی

داوود طالقانی در این کتاب تلاش می‌کند پدیده گرایش به محصولات فرهنگی شرق آسیا را در چارچوب مفهومی «شرق‌گرایی» تحلیل کند. نویسنده نشان می‌دهد که این جریان، تنها نتیجه سلیقه شخصی یا جذابیت‌های ظاهری نیست، بلکه بخشی از راهبردهای صنایع فرهنگی شرقی برای حضور فعال در میدان رقابت جهانی فرهنگ و رسانه به شمار می‌آید.

کتاب با عبور از نگاه سطحی، این پرسش اساسی را مطرح می‌کند که چرا کی‌پاپ، انیمه و تیک‌تاک توانسته‌اند چنین جایگاهی در میان نوجوانان و جوانان ایرانی پیدا کنند و این محبوبیت چه پیامدهایی در سطح فردی و اجتماعی به همراه دارد.

تحلیل در سه سطح: سیاسی، هویتی و تمدنی

نویسنده در ساختار تحلیلی کتاب، پدیده شرق‌گرایی را در سه سطح به‌هم‌پیوسته بررسی می‌کند. در سطح نخست، به ابعاد سیاسی صنایع فرهنگی شرقی می‌پردازد و نقش دولت‌ها، سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و قدرت نرم را در گسترش این محصولات تبیین می‌کند.

در سطح دوم، کتاب به ابعاد هویتی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه این محصولات رسانه‌ای می‌توانند بر شکل‌گیری هویت نوجوانان و جوانان، الگوهای رفتاری، نوع نگاه به خود و دیگری و حتی تعریف موفقیت و سبک زندگی تأثیر بگذارند.

در سطح سوم، نویسنده با نگاهی کلان‌تر، مسئله را در چارچوب تحولات تمدنی بررسی می‌کند. در این بخش، رقابت تمدن‌ها در عرصه فرهنگ و رسانه، جایگاه تمدن‌های شرقی در نظم جهانی جدید و پیامدهای آن برای جوامعی مانند ایران مورد توجه قرار می‌گیرد.

کی‌پاپ، انیمه و تیک‌تاک؛ ابزار یا پیام؟

کتاب «شرق‌گرایی» به‌طور مشخص به بررسی کی‌پاپ به‌عنوان یک صنعت موسیقی جهانی، انیمه به‌مثابه روایت‌گر جهان‌بینی خاص ژاپنی و تیک‌تاک به‌عنوان پلتفرمی تأثیرگذار در شکل‌دهی ذائقه تصویری نسل جدید می‌پردازد. نویسنده نشان می‌دهد که این محصولات، علاوه بر سرگرمی، حامل پیام‌های فرهنگی و ارزشی مشخصی هستند.

چرا این کتاب را بخوانیم؟

«شرق‌گرایی» کتابی ضروری برای پژوهشگران فرهنگی، فعالان رسانه، والدین، مربیان، معلمان و سیاست‌گذاران فرهنگی است. این اثر به مخاطب کمک می‌کند تا با نگاهی آگاهانه‌تر، پدیده‌های محبوب فرهنگی شرق آسیا را تحلیل کند و نسبت به تأثیرات عمیق آن‌ها بر نسل نوجوان و جوان حساسیت بیشتری داشته باشد.